Agressie

Stelling: “Agressie zit in elk van ons, speelt dagelijks een rol in ons leven, mag er zijn en is zelfs een kracht.”

Agressie is iets waarvoor we bang zijn. Maar is dit nodig? Als we bang zijn voor het woord “agressie”, waarvoor zijn we dan bang? Wat betekent dat eigenlijk: agressie? Afhankelijk van wat we zien, welke vorm van agressie getoond wordt, zullen we anders reageren. Onze angst is afhankelijk van de manier waarop de agressie zich vertoont. Er zijn vele soorten agressie, en veel verschijningsvormen. In de sport loven we de agressie van onze helden. De action painters in de kunst gooiden hun agressie in verf op het doek. Bedrijfsleiders die zich in dossiers vastbijten zijn succesvol. Advocaten die met agressieve pleidooien hun cliënten vrijpleiten krijgen ruimte in de media.

Maar waar eindigt die “goeie” agressie en waar beginnen de negatieve gevolgen? We stellen vast dat het moment en de plaats een belangrijke rol spelen. Als de woorden “goed” en “slecht” vallen betekent dit dat er iemand een oordeel velt. Afhankelijk van wie dit oordeel uitspreekt zal er meer of minder gewicht aan gehecht worden. Als we over kwaadheid spreken kunnen we dit gemakkelijker zonder in een moreel moeras te verdwalen. Kwaadheid kennen we immers allemaal.

Kwaadheid is normaal, gezond en zelfs noodzakelijk om op te komen voor jezelf of vooruit te geraken in het leven. Kwaadheid is niet gevaarlijk of slecht, maar een emotie die ons helpt in bedreigende situaties, of in situaties waarin je iets wil veranderen.

Wanneer er verandering mogelijk is en deze in jouw handen ligt, kan de energie van die kwaadheid nuttig zijn om deze te realiseren. In veel gevallen is verandering niet mogelijk, of ligt die niet in jouw handen en moet je iets doen met de onmacht die dit mogelijks met zich mee brengt.

Vaak is kwaadheid lastig en ingewikkeld, omdat de emoties zeer heftig en overweldigend kunnen zijn. De bijhorende adrenaline in je lijf zorgt vaak voor een grote behoefte aan acting-out en maakt het moeilijk om helder te denken. Soms kan er zelfs sprake zijn van zo’n krachtige en zelfs destructieve emotie dat ze beangstigend of schadelijk wordt, voor jezelf en/of voor de mensen om je heen.

Agressie wordt gevoed door kwaadheid. Ook andere, moeilijke emoties kunnen hier een rol in spelen. Het komt bijvoorbeeld vaak voor dat mensen kwaad worden als ze zich schamen of als ze bang zijn. Schaamte en angst zijn onaangename gevoelens waartegen woede soms bescherming lijkt te bieden. Kwaadheid onderdrukt ook verdriet. Bij verlieservaringen bijvoorbeeld is rouwen een belangrijk maar ook moeilijk onderdeel van het aanvaarden van de realiteit. Woede kan een manier zijn om zich hiertegen te verzetten. Wanneer kwaadheid een dekmantel is voor andere emoties, komt het er op aan die andere emoties te erkennen, te accepteren en te verwerken. Daarmee lost ook een groot deel van de kwaadheid zich op.

Sommige mensen zeggen dat kwaadheid een gevoel van kracht geeft en ervoor zorgt dat ze zich goed voelen. Ze zijn bang dat ze hun kracht en energie verliezen als hun kwaadheid ‘afgepakt’ wordt. Men zou echter evengoed kunnen stellen dat men pas echt krachtig wordt wanneer men controle heeft over de woede die men in zich draagt.

Veel mensen schamen zich voor hun woede, omdat ze geloven dat kwaad zijn ‘slecht’ is. Ze zijn enerzijds bang hun beheersing te verliezen, maar worden tegelijkertijd snel overmand door woede. Het is goed om weten dat deze emotie gedrag aanstuurt, maar zelf geen gedrag is! Zo’n gevoel is niet gevaarlijk of slecht, het hoort nu eenmaal bij het leven en valt niet te vermijden.

Voor meer inhoudelijke info over agressie verwijzen we graag naar de agressiebib van Icoba. Wil je meer weten over hoe emoties ons doen en laten bepalen, bekijk dan ‘Alfred and shadow’. Nee, dit heeft niets te maken met de relativiteitstheorie of met een gitaarband uit de Sixties. ‘Alfred and shadow’ is een educatief filmpje dat spelenderwijs illustreert hoe emoties ons gedrag bepalen. Sit back and relax!